Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi . Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği ile Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadelede yeni bir hukuki ve ekonomik mekanizmayı hayata geçirdi. Sistem, ulusal ölçekte mutlak bir emisyon azaltım tavanı yerine ürün bazlı referans değerler üzerinden emisyon yoğunluğunu düşürmeyi hedefliyor.
Sistemin Çalışma Esasları Belirlendi
EMBER Kıdemli Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş’ün hazırladığı bilgi notuna göre Emisyon Ticaret Sistemi, kirletici gaz salımı yapan tesislere tavan bir sınır getirerek emisyon haklarını ticareti yapılabilir belgelere dönüştüren piyasa temelli bir mekanizma olarak tanımlandı. Tesislerin, her 1 ton karbondioksit eşdeğerini temsil eden bu tahsisatları birincil piyasada EPİAŞ tarafından düzenlenen ihalelerden satın alabileceği veya ikincil piyasada kendi aralarında devredebileceği kaydedildi. Yönetmelik kapsamında öne çıkan temel kurallar şu şekilde sıralandı:
- Kapsam ve İzin Şartı: Yıllık emisyonu 50 bin ton karbondioksit eşdeğerinin üzerinde olan tesislerin sisteme dahil edildiği aktarıldı. Bu adımın ulusal emisyonların yaklaşık yarısını kapsadığı belirtildi. Kapsamdaki tesislerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için 5 yıl süreli sera gazı emisyon izni almasının zorunlu kılındığı bildirildi.
- Raporlama Süreci: Tesislerin her yıl nisan ayı sonuna kadar bir önceki yıla ait emisyon raporlarını bağımsız kuruluşlara doğrulatarak İklim Değişikliği Başkanlığına sunacağı açıklandı.
- Ulusal Tahsis Planı: Raporların ardından 60 gün içinde hazırlanacak planın Karbon Piyasası Kurulunun onayına sunulacağı, Kurulun ayrıca taban ve tavan fiyatları belirleme yetkisine sahip olacağı duyuruldu.
- Tahsisat Teslim Yükümlülüğü: Tesislerin her yıl kasım ayı sonuna kadar yıllık emisyonlarına eşdeğer miktardaki tahsisatı sisteme teslim etmekle yükümlü olacağı ifade edildi.
Ücretsiz Tahsisatta Kıyaslama Yöntemi Esas Alınacak
Ücretsiz tahsisatların dağıtımında sektörel performans kıyaslaması (benchmarking) yönteminin uygulanacağı belirtildi. Ürün bazında belirlenen referans emisyon yoğunluğunun altında üretim yapan tesislerin, fiili emisyonlarının üzerinde tahsisat kazanarak bunları satabileceği ve gelir elde edebileceği aktarıldı. Referans değerin üzerinde emisyon üreten tesislerin ise eksik kalan tahsisatları piyasadan satın almasının öngörüldüğü ifade edildi.
AB Sınırda Karbon Düzenlemesi İçin Kritik Adım
Sistemin kurulmasında Avrupa Birliği (AB) ile olan ticari ilişkilerin belirleyici olduğu vurgulandı. AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında ihraç edilen ürünlere getirdiği ek maliyetlerin, Türkiye’de ödenen karbon fiyatı oranında mahsup edileceği kaydedildi. Böylece elde edilecek karbon gelirlerinin ülke içinde kalması ve sanayinin yeşil dönüşümünde kullanılması hedeflendi.
Uzmanlar Fırsatlara ve Risklerle İlgili Uyarıda Bulundu
Sistemin yeşil dönüşümü hızlandırma potansiyeline dikkat çekilirken, bazı risklere de vurgu yapıldı. Emisyon yoğunluğuna odaklanılmasının üretim artışına bağlı olarak toplam emisyonları artırabileceği ifade edildi. Ayrıca Türkiye emisyonlarının önemli bir bölümünü oluşturan fosil yakıtlı elektrik santrallerinin ücretsiz tahsisatlardan yararlanacak olmasının, elektrik sektöründeki dönüşümü geciktirebileceği değerlendirmesi yapıldı.
